Jak leczyć astygmatyzm u dziecka? Przyczyny, objawy, rodzaje

Astygmatyzm to refrakcyjna wada wzroku, stosunkowo często występująca u dzieci. Z powodu nieprawidłowości krzywizn (rogówki lub soczewki) wpadająca do oka wiązka promieni po załamaniu skupia się w dwóch punktach, powodując powstanie nieostrego obrazu. W efekcie prowadzi do zaburzeń widzenia. Jakie są przyczyny astygmatyzmu u dzieci? Czym objawia się astygmatyzm u dzieci? Czy astygmatyzm u dzieci da się usunąć? Zapraszamy do lektury naszego artykułu.

Im wcześniej zdiagnozowany zostanie astygmatyzm u dziecka, tym lepiej, bo łatwiej jest go skorygować. Astygmatyzm często występuje razem z innymi wadami, np. krótkowzrocznością. Wymaga regularnych kontroli i wizyt lekarskich, gdyż szczególnie u dzieci – może stać się przyczyną trudności w szkole.

Astygmatyzm u niemowląt i dzieci

Astygmatyzm u niemowląt występuje często. Pierwsze badanie okulistyczne dziecko odbywa się zaraz po narodzinach, wykonane na tak wczesnym etapie życia dziecka, pozwala wykryć wrodzone nieprawidłowości narządu wzroku. Specjalista decyduję, czy niezbędne będą już okulary dla prawidłowego rozwoju dziecka. Wady wzrok u niemowląt nie zawsze wymagają korekcji, ponieważ  wraz z rozwojem dziecka i wydłużaniem gałki ocznej stopniowo wada zmniejsza się, by osiągnąć miarowość (emmetropizacja). Wysoka nadwzroczność, astygmatyzm, wysoka krótkowzroczność lub też różnowzroczność, czyli duża różnica wad refrakcji pomiędzy oczami. Konieczne jest wtedy jak najszybsze wyrównanie wady wzroku, aby nie doprowadzić do niedowidzenia (tzn. leniwe oko).

Nie należy zwlekać z badaniem wzroku u dzieci, aż do momentu opanowania alfabetu. Istnieje wiele testów przeznaczonych specjalnie dla dzieci, bez konieczności rozpoznawania liter. Astygmatyzm u dziecka powinien być korygowany i regularnie kontrolowany przez specjalistów, gdyż może stać się przyczyną trudności w nauce pisania i czytania.

Zobacz: Okulistyka dziecięca

Astygmatyzm u dzieci – przyczyny

Dotychczas naukowcom nie udało znaleźć się jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy astygmatyzm u dziecka jest dziedziczny. Z całą pewnością można jednak dostrzec rodzinną tendencję do występowania tej wady, nawet w obrębie kilku kolejnych pokoleń. Astygmatyzm u dzieci może być wrodzony lub rozwinąć się w trakcie życia.

Inne przyczyny astygmatyzmu u dzieci:

  • uraz lub uszkodzenie rogówki – najczęściej jako efekt zakażania lub operacji okulistycznych, które powodują powstawanie blizn na powierzchni rogówki,
  • choroby rogówki, stożek rogówki i rogówki kulistej – w wyniku których rogówka staje się cieńsza, delikatniejsza i zmienia kształt.

Z medycznego punktu widzenia astygmatyzm u dzieci rozwija się, gdy występują choroby rogówki lub soczewki. Prawidłowe, ostre widzenie jest możliwe, gdy rogówka ma kształt sferyczny, podobny do piłki futbolowej. Wszelkie zmiany w kształcie rogówki powodują zaburzenia widzenia.

Astygmatyzm u dzieci – objawy

Astygmatyzm u dzieci daje objawy bardzo podobne, jak te u dorosłych. Jednak nie zawsze są one sygnalizowane, co może opóźnić prawidłową diagnozę tego zaburzenia. Najlepszym rozwiązaniem jest wizyta u okulisty lub optometrysty, który podczas prostego badania jest w stanie określić czy  występuje astygmatyzm u dziecka.

Najczęstsze objawy astygmatyzmu u dzieci:

  • niewyraźne widzenie z bliska i daleka,
  • widzenie zaburzonych, rozmazanych obrazów,
  • mrużenie oczu,
  • szybkie męczenie się oczu,
  • bóle głowy,
  • problemy z koncentracją,
  • mylenie liter.

Astygmatyzmu u dzieci nie da się samodzielnie zdiagnozować. Szczególnie u najmłodszych niezwykle ważna jest obserwacja, np. podczas zabawy, która pomaga dostrzec nieprawidłowości. Wszelkie niepokojące objawy należy jak najszybciej skonsultować z lekarzem.

Zobacz: Ograniczenia wiekowe do laserowej korekcji wzroku

Rodzaje astygmatyzmu u dzieci

Biorąc pod uwagę różne czynniki wyróżniamy kilka typów astygmatyzmu u dzieci.

Jeśli spojrzymy na regularność załamania światła to wyróżniamy:

  • astygmatyzm regularny – sytuacje, w której oko posiada dwie ogniskowe,
  • astygmatyzm nieregularny – mamy z nim do czynienia, gdy rogówka ma nierówną powierzchnię i występuje większa ilość ogniskowych.

Dodatkowo astygmatyzm regularny można podzielić ze względu na stosunek mocy głównych płaszczyzn na:

  • astygmatyzm prosty – płaszczyzna pionowa silniej łamie światło niż pozioma,
  • astygmatyzm odwrotny – płaszczyzna pozioma silniej łamie światło niż pionowa,
  • astygmatyzm skośny – główne płaszczyzn nie leżą w osiach 90-180 stopni.

Oraz ze względu na wartości refrakcji głównych płaszczyzn:

  • astygmatyzm niezłożony – oko jest miarowe w jednej z głównych płaszczyzn. W zależności od miejsca, ogniskowania światła w niemiarowej płaszczyźnie może być astygmatyzm krótkowzroczny lub astygmatyzm nadwzroczny,
  • astygmatyzm złożony – oko jest niemiarowe (nadwzroczne lub krótkowzroczne) w obu płaszczyznach,
  • astygmatyzm mieszany – w jednej płaszczyźnie występuje krótkowzroczność ,a w drugiej nadwzroczność.

Leczenie astygmatyzmu u dzieci

Astygmatyzm u dziecka należy z całą pewnością korygować. Ta wada wzroku pozostawiona bez okularów lub soczewek kontaktowych wpływa na ostrość widzenia. Leczenie stygmatyzmu, czyli korekcja, jest możliwa zarówno poprzez noszenie okularów, jak i specjalnych soczewek kontaktowych. W korekcji astygmatyzmu niezłożonego wykorzystywane są specjalne soczewki – cylindryczne. Jeśli u dziecka zdiagnozowany zostanie astygmatyzm złożony – korekcję cylindryczną łączy się z korekcją sferyczną.

Zobacz: Korekta astygmatyzmu

Astygmatyzm u dzieci może zmieniać się wraz z wiekiem, dlatego tak ważne są regularne kontrole u okulisty.

Bibliografia:
1. M. H. Niżankowska „Podstawy okulistyki", Wrocław 2000.
2. J. Wierzbowska, „Kompendium nowoczesnych metod korekcji wad wzroku”, Warszawa 2020.
3. E. Oleszczyńska-Prost, M. Prost, „Okulistyka dziecięca kompendium dla lekarzy specjalizujących się w okulistyce i lekarzy innych specjalności”, Warszawa 2019.

więcej
Gradówka na oku – jak ją leczyć?
Gradówka na oku –  przyczyny powstawania i skuteczne metody leczenia Gradówka oka to powszechne schorzenie okulistyczne. Choć ma niewielkie...
więcej
Jak dym papierosowy wpływa na wzrok? Czy palenie szkodzi oczom?
Jak palenie papierosów wpływa na wzrok? Palenie tytoniu to niezwykle groźny dla zdrowia nałóg. Sieje spustoszenie niemal w całym...
więcej
Czy suplementy poprawiają wzrok? Tabletki na oczy
Suplementy na wzrok – czy warto je przyjmować? Wśród wielu suplementów diety, których reklamy otaczają nas niemal bez przerwy,...
więcej
Jak chronić oczy zimą? Sposoby na nadmierne łzawienie oczu. Śnieżna ślepota
Jak chronić oczy zimą? Często borykamy się z nadmiernym łzawieniem oczu zimą, pieczeniem czy uczuciem suchości w oku. Ogromny...
więcej
Niepokojące objawy po operacji zaćmy: przesunięcie soczewki, widzenie za mgłą, nieostre widzenie
Jakie powikłania mogą wystąpić po operacji zaćmy? Operacja zaćmy to jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów okulistycznych. Jest szybki, bezbolesny...