Choroby oczu – jak dbać o wzrok i unikać schorzeń? 

11 grudnia 2023

Choroby oczu często rozwijają się powoli, choć są i takie, które mają gwałtowny przebieg i wymagają szybkiej konsultacji okulistycznej. Problemy ze wzrokiem mogą pojawić się w każdym wieku – dotyczą zarówno seniorów, jak i osób młodych, a ich przyczyny bywają bardzo różne. Niektóre schorzenia są związane z naturalnym procesem starzenia, inne mogą wynikać z infekcji, predyspozycji genetycznych, chorób ogólnoustrojowych, urazów czy codziennych nawyków.

Część chorób oczu przez długi czas nie daje wyraźnych objawów, dlatego regularne kontrole okulistyczne mają duże znaczenie w ich wczesnym wykrywaniu. Nieleczone schorzenia mogą prowadzić nie tylko do stopniowego obniżenia ostrości widzenia, ale w niektórych przypadkach również do poważnych powikłań i trwałej utraty wzroku. Sprawdź, z jakimi chorobami narządu wzroku zmagają się Pacjenci, poznaj ich najczęstsze objawy i dowiedz się, jak na co dzień dbać o oczy. Podpowiadamy również, kiedy warto udać się do okulisty.

Jakie są najczęstsze choroby oczu? Zapalenie spojówek

Zapalenie spojówek to jedna z częściej występujących chorób oczu, która może pojawić się zarówno u dzieci, jak i osób dorosłych. Stan zapalny obejmuje spojówkę, czyli cienką błonę pokrywającą przednią powierzchnię oka oraz wewnętrzną część powiek. W zależności od przyczyny schorzenie może mieć charakter infekcyjny lub nieinfekcyjny, a jego objawy mogą różnić się nasileniem.

Jak rozpoznać zapalenie spojówek? Do typowych objawów zaliczamy:

• pieczenie i podrażnienie oczu,
• zaczerwienienie spojówek,
• nadmierne łzawienie,
• światłowstręt,
• swędzenie,
• uczucie piasku lub ciała obcego w oku,
• obecność patologicznej wydzieliny.

Jakie są najczęstsze przyczyny tej choroby oczu? Zapalenie spojówek może być wywołane przez bakterie i wirusy, ale również przez kontakt z alergenami, działanie czynników drażniących czy stosowanie niektórych leków. W przypadku alergicznego zapalenia spojówek charakterystycznym objawem jest przede wszystkim uporczywe swędzenie oczu, któremu może towarzyszyć łzawienie i obrzęk powiek (alergiczna choroba oczu).

Przebieg choroby zależy przede wszystkim od jej przyczyny. Infekcja o podłożu wirusowym zwykle ustępuje w ciągu 7–14 dni, choć w niektórych przypadkach objawy mogą utrzymywać się 2–3 tygodnie lub nawet dłużej. Z kolei objawy bakteryjnego zapalenia spojówek zazwyczaj mijają w ciągu około 2 tygodni.

Metoda leczenia zapalenia spojówek jest dobierana w zależności od czynnika, który wywołał stan zapalny. W przypadku zakażenia bakteryjnego lekarz może zalecić antybiotykoterapię, natomiast przy infekcji wirusowej postępowanie zależy od rodzaju wirusa i nasilenia objawów. W przypadku alergicznego zapalenia spojówek podstawą jest natomiast ograniczenie kontaktu z alergenem, a lekarz może zalecić odpowiednie leki przeciwalergiczne.

Jeśli zaczerwienienie, ból, światłowstręt lub zaburzenia widzenia są nasilone albo objawy nie ustępują, warto skonsultować się z okulistą. Pozwala to ustalić przyczynę dolegliwości i wykluczyć inne choroby oczu, które mogą wymagać szybkiego leczenia.

Zapalenie rogówki – jakie są przyczyny i objawy tej choroby oczu?

Zapalenie rogówki mogą wywołać różne patogeny, najczęściej są to bakterie (85% przypadków), ale też wirusy, grzyby, pierwotniaki. Innym potencjalnym czynnikiem sprawczym jest niewielki uraz powstały np. na skutek niewłaściwego użytkowania soczewek kontaktowych, zaburzeń w składzie i wydzielaniu filmu łzowego czy niedoborów odpornościowych organizmu. Charakterystyczne objawy zapalenia rogówki to:

• światłowstręt,
• pogorszenie widzenia,
• ostry ból oka,
• łzawienie,
• zaczerwienienie.

W zaawansowanej postaci tej choroby oczu może pojawić się wydzielina. Na czym polega leczenie zapalenia rogówki? W zależności od źródła dolegliwości lekarz może zalecić Pacjentowi przyjmowanie leków przeciwgrzybiczych, leków o działaniu przeciwzapalnych,  leków o działaniu antybakteryjnym oraz przeciwwirusowym, kropli nawilżających. 

Zaćma – przyczyny i najczęstsze objawy. Jak leczyć kataraktę?

Do częstych chorób oczu zaliczamy zaćmę, która zwykle rozwija się na skutek naturalnego procesu starzenia się organizmu. Katarakta dotyka około 20 milionów ludzi na całym świecie. Zaćma powoduje zmętnienie soczewki oka, nieleczona powoduje całkowitą utratę wzroku. Jeśli chodzi o objawy, we wczesnym stadium choroby pojawia się szybsze męczenie się oczu, stopniowe pogorszenie ostrości widzenia. Z czasem obraz staje się coraz bardziej zamglony, zaburzenie widzenia kolorów i szereg innych symptomów. Zastanawiasz się, jak leczyć zmętnienie soczewki? 

Współczesna okulistyka oferuje chirurgiczne leczenie zaćmy metodą fakoemulsyfikacji przy pomocy ultradźwięków (phacoemulsificatio cataractae). Operacja zaćmy trwa kilkanaście minut i wymaga od lekarza chirurga ogromnej precyzji. Na czym polega? Na wykonaniu bardzo małego cięcia (2,2 mm), rozdrobnieniu, usunięciu chorej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną.

Zapalenie siatkówki oka – przyczyny i leczenie. Poznaj objawy 

Kolejną chorobą oczu jest zapalenie siatkówki oka, które nie powoduje bólu. Schorzenie to może być objawem innych chorób ogólnoustrojowych o podłożu grzybiczym, bakteryjnym, pasożytniczym, takich jak np.:

• gruźlica,
• ospa wietrzna,
• półpasiec,
• toksoplazmoza,
• kandydoza.

Leczenie zapalenia siatkówki skupia się na niwelowaniu choroby podstawowej. Lekarz może wprowadzić do terapii leki przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczne. Niekiedy konieczne jest podawanie zastrzyków pozagałkowych.

Zespół suchego oka – pieczenie, łzawienie, suchość oczu

Zespół suchego oka (łac. xerophtalmia, keratoconjunctivitis sicca) to częsta przypadłość osób pracujących przy komputerze. Pieczenie, łzawienie, przekrwienie spojówek i przewlekła suchość oczu to typowe objawy ZSO spowodowane niedoborem wydzieliny łzowej. Co sprzyja rozwojowi tego schorzenia? Są to m.in.:

• niektóre choroby autoimmunologiczne,
• palenie papierosów,
• zanieczyszczenia powietrza,
• przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach,
• przekwitanie,
• starszy wiek,
• przyjmowanie hormonalnej antykoncepcji,
• zabiegi chirurgii refrakcyjnej,
• stosowanie niektórych leków,
• choroby tkanki łącznej,
• noszenie soczewek kontaktowych.

Na czym polega leczenie zespołu suchego oka? Ulgę mogą przynieść Ci specjalne krople do oczu, czyli tzw. sztuczne łzy. W ramach kuracji chroń oczy przed słońcem, stosuj dietę bogatą w kwasy omega-3, często mrugaj, unikaj dymu tytoniowego i dbaj o odpowiednie nawodnienie organizmu.

Skąd się bierze jaglica? Objawy choroby narządu wzroku

Jaglica (łac. trachoma) to choroba oczu o przewlekłym charakterze, za której rozwój odpowiada bakteria Chlamydia trachomatis. Nieleczona grozi ślepotą. Jakie są objawy tego schorzenia zakaźnego? W początkowej fazie chory odczuwa świąd i pieczenie oczu oraz powiek. Następnie pojawia się:

• ropna wydzielina,
• obrzęk powiek,
• ból okolic oczu,
• zaczerwienienie,
• uczucie ciała obcego,
• światłowstręt.

Leczenie jaglicy obejmuje farmakoterapię i antybiotykoterapię. Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi rezultatów, konieczny może być zabieg chirurgiczny.

Co powoduje jęczmień gałki ocznej, który może ograniczać pole widzenia?

Jeśli  chodzi o choroby powiek, jedną z powszechnie diagnozowanych jest jęczmień (łac. hordeolum) spowodowany zakażeniem gronkowcem. Pojawia się u dorosłych, jak i dzieci, niekiedy ograniczając pole widzenia. Jęczmień często rozwija się na skutek zaniedbań higienicznych i przewlekłego zapalenia brzegów powiek. Niewielki czerwony guzek powoduje obrzęk i zaczerwienienie powiek oraz dolegliwości bólowe. Zwykle utrzymuje się 7-10 dni i samoistnie ustępuje. Jęczmieniowi może towarzyszyć świąd. Bywa, że doprowadza też do rozwoju gradówki, która jest bezbolesna.

Jak dbać o wzrok, aby uniknąć chorób oczu? Zasady higieny wzroku

Szukasz informacji na temat tego, jak dbać o oczy w codziennym życiu, aby zachować je w dobrej kondycji przez długie lata? Oto kilka praktycznych porad. Pamiętaj o przestrzeganiu podstawowych zasad higieny wzroku. Staraj się ograniczyć czas spędzany przy ekranie smartfona i komputera. Jeśli wykonujesz pracę biurową, pilnuj regularnych przerw, by Twoje oczy mogły odpocząć od światła niebieskiego emitowanego przez urządzenia elektroniczne. Staraj się co około 30 minut odejść od biurka i np. patrzeć w zieleń za oknem lub rośliny znajdujące się w pomieszczeniu. 

Badania dowiodły, że spoglądanie na zieleń odpręża wzrok i obniża stres. Wiedz, że światło w miejscu pracy powinno być rozproszone, a nie punktowe. Jeśli jesteś nałogowym palaczem, odstaw tytoń, gdyż powikłania oczne w związku z paleniem papierosów mogą pogorszyć ostrość wzroku lub nawet przyczynić się do ślepoty. Poza tym nikotyna może powodować podrażnienie spojówek i zaostrzać objawy zespołu suchego oka.

Ulgę zmęczonym oczom mogą dać też krople nawilżające, jednak powinny być stosowane w porozumieniu z lekarzem (od niektórych preparatów przy dłuższym stosowaniu łatwo się uzależnić). Codziennie przez minimum 10 minut wykonuj tzw. gimnastykę oczu, która powinna obejmować ćwiczenia relaksacyjne i wzrokowe. Przykładowo możesz przesuwać gałkami ocznymi w górę i w dół lub krążyć nimi od prawej do lewej w górę czy patrzeć na czubek nosa i liczyć do 10.

Relaks dla oczu zapewni Ci np. patrzenie w ciemność lub przesuwanie wzrokiem po cyfrze 8 wydrukowanej lub narysowanej na białej kartce papieru. Dlatego w trosce o zdrowie warto ćwiczyć gałki oczne każdego dnia lub przynajmniej kilka razy w tygodniu.

Jeśli masz wady refrakcji, noś okulary korekcyjne z powłoką antyrefleksyjną, która zmniejsza zmęczenie oczu i poprawia widoczność. Dbaj o odpowiednią wilgotność powietrza w pomieszczeniach, w których najczęściej przebywasz (zarówno w domu, jak i w pracy). Dobrym rozwiązaniem może okazać się zakup nawilżacza powietrza. 

Jak jeszcze dbać o wzrok? Wyrób sobie nawyk noszenia okularów przeciwsłonecznych. Zainwestuj w model ze szkłami posiadającymi filtry UV, by chronić oczy. Pamiętaj, że pozytywny wpływ na stan oczu ma światło dzienne oraz aktywność na świeżym powietrzu, staraj się więc w miarę możliwości codziennie przebywać na zewnątrz (mogą to być spacery po parku lub po lesie).

Kiedy udać się do lekarza okulisty?

Odwiedź gabinet okulistyczny od razu, gdy zauważysz, że coś niedobrego dzieje się z Twoim wzrokiem. To szczególnie ważne, jeśli jest to związane z genetyczną chorobą oczu. Niepokojącymi symptomami mogą być np.:

• zbyt częste mruganie,
• suchość oczu,
• pieczenie oczu,
• intensywne łzawienie,
• szybka męczliwość oczu,
• światłowstręt,
• zaburzenia widzenia barw,
• zaburzenia ostrości widzenia,
• wytężanie wzroku podczas czytania.

Specjalista przeprowadzi z Tobą wywiad medyczny, wykona niezbędne badania diagnostyczne i w razie rozpoznania schorzenia niezwłocznie wdroży leczenie dobrane indywidualnie do Twoich potrzeb. Jeśli chodzi o rutynowe kontrole, powinny być wykonywane nie rzadziej niż co 2 lata.

FAQ – choroby oczu

Źródła:

• https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobyrogowkiitwardowki/94600,zapalenie-rogowki [14.12.2023 r.]
• https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/010/888/original/Strony_od_MpD_2011_08-6.pdf?1468491617 [14.12.2023 r.]
• https://podyplomie.pl/okulistyka/29688,zespol-suchego-oka [14.12.2023 r.]
• https://podyplomie.pl/okulistyka/35033,palenie-tytoniu-a-narzad-wzroku [14.12.2023 r.]