Zapalenie nadtwardówki – czy to groźne? Objawy, leczenie i profilaktyka

8 maja 2025

Nadtwardówka chroni gałkę oczną przed niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi. Zapalenie nadtwardówki (łac. episcleritis) to łagodna choroba oczu, która zwykle nie wpływa na ostrość wzroku, ale powoduje inne uciążliwe objawy, jak np. pieczenie, łzawienie, czy ból. Jak wygląda diagnostyka i leczenie zapalenia nadtwardówki? Czy można zapobiec tej przypadłości?

Czy zapalenie nadtwardówki to poważna choroba?

Nadtwardówka to struktura, która pokrywa twardówkę – najbardziej zewnętrzną część ściany gałki ocznej. Zapalenie nadtwardówki to choroba zapalna nadtwardówki, która ma łagodny przebieg (jak pokazuje praktyka okulistyczna, częściej dotyczy kobiet, niż mężczyzn). Szczyt zachorowań przypada między 30. a 40. r.ż. Stan zapalny obejmujący zewnętrzną warstwą twardówki często ma charakter idiopatyczny. Często trudno o wskazanie jednoznacznej przyczyny schorzenia. Do potencjalnych czynników sprawczych zalicza się np.:

• przewlekły stres,
• urazy mechaniczne,
• choroby tkanki łącznej (m.in.: reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów),
• trądzik różowaty,
• nawracające migreny,
• przewlekłe zapalenie jelita,
• oparzenia termiczne i chemiczne.

Choroba ta ma dwie postaci. Wyróżnia się proste i guzkowe zapalenie nadtwardówki. 

Zapalenie nadtwardówki – objawy schorzenia

Jeśli chodzi o objawy zapalenia nadtwardówki, są to przede wszystkim rozszerzone naczynia krwionośne powodujące zaczerwienienie oczu (często jest sektorowe). Do innych możliwych symptomów choroby zalicza się:

• światłowstręt,
• uczucie dyskomfortu przy mruganiu,
• zwiększone łzawienie,
• dolegliwości bólowe (bardzo rzadko),
• ruchomy guzek na nadtwardówce (w przypadku guzkowego zapalenia nadtwardówki).

Warto podkreślić, że w przebiegu schorzenia widzenie nie jest upośledzone. Zapalenie nadtwardówki często dotyczy jednego oka, choć u części Pacjentów stan zapalny obejmuje oboje oczu. Zdarza się, że ma charakter nawracający.

Jak odróżnić zapalenie nadtwardówki od zapalenia spojówek?

 Zapalenie nadtwardówki objawia się zaczerwienieniem i dyskomfortem przy poruszaniu okiem, bez obecności wydzieliny. Natomiast w przypadku zapalenia spojówek dodatkowo pojawia się wodnista surowicza wydzielina z oka, uczucie ciała obcego w oku, obrzęk powiek (objawy są znacznie bardziej dokuczliwe, niż przy zapaleniu episcleritis). Po przebudzeniu występuje też uczucie sklejenia powiek. 

Jak rozpoznać zapalenie nadtwardówki?

Jak przebiega proces diagnostyczny w przypadku zapalenia nadtwardówki (episcleritis)? Lekarz okulista stawia rozpoznanie  na podstawie opisanych przez chorego dolegliwości (objawów klinicznych) i badania oka. Jeśli stan zapalny dotyka innych części oka, specjalista może przeprowadzić badanie okulistyczne. W większości przypadków nie są konieczne dalsze badania. Lekarz może zlecić badania obrazowe i dodatkowe badania laboratoryjne, jeśli podejrzewa  chorobę podstawową.

Zapalenie nadtwardówki oka – leczenie i profilaktyka

Zapalenie nadtwardówki zwykle nie wymaga leczenia, mija samoistnie w ciągu 10-12 dni. Niekiedy, aby złagodzić dokuczliwe objawy, stosuje się doustne leczenie niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Ulgę w dolegliwościach mogą przynieść preparaty nawilżające gałkę oczną i obkurczające naczynia krwionośne. Aż do wyzdrowienia nie należy stosować soczewek kontaktowych. 

Jak zapobiegać zapaleniu nadtwardówki? Pomocne może okazać się łagodzenie stresu oraz innych czynników, które zwiększają ryzyko rozwoju stanu zapalnego (np. kontaktu ze środkami toksycznymi).

FAQ

Źródła:

https://podyplomie.pl/okulistyka/39316,zapalenie-nadtwardowki-jako-problem-diagnostyczno-terapeutyczny?srsltid=AfmBOopOfbxY5d_KbGPsbsGkWSaLC2-oGmSQYNa3DsG3hPQorPIPAZzs
[dostęp: 18.04.2025 r.]