Choroba oczu AMD okulistykaChoroba oczu AMD (zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem lub starcze zwyrodnienie plamki żółtej) okulistyka

Ponad milion Polaków cierpi z powodu AMD, a u co 10 Pacjenta jest to postać wysiękowa. Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD, Age-related Macular Degeneration) to choroba siatkówki, która może prowadzić do pogorszenia widzenia centralnego. Dotyczy obszaru oka odpowiedzialnego za czytanie, rozpoznawanie twarzy oraz dostrzeganie szczegółów.

AMD najczęściej rozwija się po 50.–60. roku życia i początkowo może nie powodować wyraźnych objawów. Z czasem mogą pojawić się m.in. rozmycie obrazu, falowanie linii prostych czy ciemna plama w centrum pola widzenia.

Dowiedz się, jakie są objawy zwyrodnienia plamki żółtej, czym różni się postać sucha od wysiękowej oraz jakie metody diagnostyki i leczenia są obecnie stosowane.

Na czym polega zwyrodnienie plamki żółtej – AMD?

AMD (Age-related Macular Degeneration) to zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem. Choroba dotyczy centralnej części siatkówki oka – plamki żółtej, która odpowiada za ostre widzenie centralne. To właśnie dzięki niej możliwe jest czytanie, rozpoznawanie twarzy, prowadzenie pojazdów oraz dostrzeganie drobnych szczegółów.

AMD jest jedną z głównych przyczyn pogorszenia widzenia u osób starszych. Choroba najczęściej rozwija się po 50.–60. roku życia, a ryzyko jej wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem. W początkowej fazie może nie powodować wyraźnych objawów, dlatego przez długi czas pozostaje niezauważona. Zmiany zwykle początkowo dotyczą tylko jednego oka, co dodatkowo utrudnia ich szybkie wykrycie.

W przebiegu AMD dochodzi do stopniowego uszkodzenia struktur odpowiedzialnych za widzenie centralne. Choroba może prowadzić do rozmycia obrazu, falowania linii prostych, trudności z czytaniem oraz pojawienia się ciemnej plamy w centrum pola widzenia. Chociaż AMD zwykle nie powoduje całkowitej ślepoty, może znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie i obniżać jakość życia.

Wyróżnia się dwie podstawowe postacie AMD – suchą (zanikową) oraz wysiękową. Sucha postać występuje najczęściej i rozwija się stopniowo. Postać wysiękowa ma bardziej agresywny przebieg i może prowadzić do szybkiego pogorszenia widzenia nawet w ciągu kilku dni lub tygodni, dlatego kluczowe znaczenie ma wczesna diagnostyka i szybkie rozpoczęcie leczenia.

Sucha postać AMD 

Sucha postać AMD dotyczy 85-90% wszystkich przypadków. W jej przebiegu dochodzi do powolnego nieodwracalnego zaniku komórek nerwowych siatkówki, które biorą udział w procesie widzenia. Suche AMD postępuje stosunkowo powoli, jednak z upływem czasu tempo zmian może się zmienić. Stopniowo dochodzi do utraty widzenia centralnego.

Wysiękowa postać AMD

Wysiękowa postać AMD, na którą zapada około 10% pacjentów, może prowadzić do nagłego pogorszenia wzroku. W tej postaci choroby dochodzi do wzrostu nieprawidłowych naczyń krwionośnych pod siatkówką, w okolicy plamki żółtej, które tworzą tzw. błonę neowaskularną. Na dnie oka pojawia się obrzęk i/lub krwotoczki. Z naczyń tych do siatkówki może przesączać się płyn, który unosi siatkówkę, powodując, że Pacjent widzi mniej wyraźnie . Gdy dochodzi do pęknięcia osłabionych ścian naczyń, krew przedostaje się pod siatkówkę, co – w zależności od rozległości krwotoku – objawia się pojawieniem szarej lub czarnej plamy w polu widzenia.

Przyczyny AMD – czynniki ryzyka, które sprzyjają rozwojowi choroby

Do czynników, które mogą przyczynić się do rozwoju zwyrodnienia plamki AMD, należy:

• zaawansowany wiek pacjenta,
• nałogowe palenie tytoniu,
• dziedziczność: w rodzinach osób chorujących na AMD schorzenie występuje częściej,
• choroby ogólne, jak np. nadciśnienie tętnicze,
• nadwaga i otyłość,
• rasa: osoby rasy białej chorują częściej,
• nadmierna ekspozycja wzroku na promieniowanie UV,
• płeć – kobiety chorują nieco częściej niż mężczyźni.

Jakie są objawy choroby oczu AMD?

Zastanawiasz się, jak widzi chory z AMD? Symptomy pojawiają się stopniowo, zwykle najpierw w jednym oku, a z czasem również w drugim. Do klasycznych objawów AMD tej jednostki chorobowej, należą:

• obniżona ostrość wzroku (niewyraźne widzenie centralne, czyli „na wprost”),
• nieprawidłowości w widzeniu linii prostych,
• mroczek centralny  jasna bądź ciemna plamka na środku pola widzenia,
• zdeformowane kształty przedmiotów,
• obniżone wrażenie kontrastu (bledsze, mniej nasycone kolory).

Pacjenci z AMD często skarżą się, że widzą gorzej w nocy, mają problemy z czytaniem i pisaniem. Na skutek patologicznych zmian w gałce ocznej, linie tekstu „falują”, pojawiają się plamy w centralnym polu widzenia, które utrudniają wykonywanie codziennych czynności. Czasami zniekształcony obraz utrudnia też zachowanie równowagi.

Warto pamiętać, że ani sucha, ani wysiękowa postać AMD nie powoduje dolegliwości bólowych.

Jak wygląda diagnostyka zwyrodnienia plamki żółtej?

Jesteś ciekaw, w jaki sposób diagnozuje się chorobę oczu AMD? Diagnostyka zwyrodnienia plamki żółtej obejmuje wiele badań, w tym m.in.:

• badanie dna oka,
• koherentna tomografia optyczna (OCT),
• angiografia fluoresceinowa (AF),
• angiografia indocyjaninowa,
• test Amslera. 

Jakie metody leczenia można wdrożyć przy suchej i wysiękowej postaci AMD?

Zwyrodnienie plamki żółtej – leczenie AMD

Leczenie zwyrodnienia plamki żółtej zależy od typu i stopnia zaawansowania tej jednostki chorobowej. U części pacjentów z suchą postacią AMD, w zależności od stopnia zaawansowania choroby, zalecana może być suplementacja preparatami zgodnymi z formułą AREDS lub AREDS2. Zawarte w nich witaminy, minerały i karotenoidy mogą spowalniać progresję choroby. W przypadku zdiagnozowania postaci wysiękowej lekarz okulista może wykonać iniekcje doszklistkowe leków hamujących wzrost naczyń krwionośnych.

Należy jednak podkreślić, iż jeśli doszło już do częściowej utraty wzroku, nie ma możliwości jego pełnego odzyskania. Terapia może jednak zahamować postęp AMD i zapobiec dalszemu pogorszeniu widzenia, a tym samym jakości życia Pacjenta. Leczenie wysiękowej postaci AMD może być realizowane w ramach NFZ, jeśli pacjent spełnia określone kryteria kwalifikacji do programu lekowego.

Jedną z nowoczesnych metod wspomagających leczenie suchego AMD jest fotobiomodulacja (fototerapia eye-light®). Terapia wykorzystuje światło o określonych parametrach, które wspiera aktywność komórek siatkówki i ich naturalne procesy regeneracyjne. Zabieg jest całkowicie nieinwazyjny, bezbolesny i nie wymaga rekonwalescencji, dzięki czemu pacjent może wrócić do codziennych aktywności bezpośrednio po jego zakończeniu. Optegra we Wrocławiu jako pierwsza w Polsce udostępniła tę terapię pacjentom z suchą postacią AMD.

Fotobiomodulacja przeznaczona jest dla odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów z suchym zwyrodnieniem plamki żółtej i stanowi dodatkową opcję terapeutyczną obok standardowego postępowania. Celem terapii jest wsparcie funkcjonowania siatkówki oraz ograniczenie postępu zmian związanych z chorobą. Kwalifikacja do leczenia odbywa się podczas konsultacji okulistycznej z wykorzystaniem specjalistycznych badań diagnostycznych, m.in. tomografii OCT.

Na koniec warto podkreślić, że rokowania w AMD zależą przede wszystkim od postaci choroby oraz stadium jej zaawansowania.

Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) okulistyka, czyli jak zapobiegać chorobie?

W ramach profilaktyki pamiętaj o regularnych badaniach wzroku u okulisty, które mogą pomóc we wczesnym wykryciu AMD. Istotne znaczenie ma również odpowiednia dieta bogata w antyoksydanty, takie jak witaminy C i E, luteina, zeaksantyna oraz cynk, a także kwasy omega-3. W niektórych przypadkach specjalista może zalecić suplementację zgodną z tzw. formułą AREDS2, zawierającą zestaw witamin i mikroelementów wspierających zdrowie siatkówki.

Jeśli palisz papierosy, warto rozważyć rzucenie palenia, ponieważ jest ono jednym z czynników zwiększających ryzyko rozwoju AMD. Dbaj o regularną aktywność fizyczną, chroń oczy przed promieniowaniem UV, nosząc okulary przeciwsłoneczne z odpowiednim filtrem. Warto również regularnie kontrolować poziom cholesterolu i ciśnienie krwi.

Jeśli chcesz poddać się diagnostyce lub leczeniu zwyrodnienia plamki żółtej, zapraszamy do naszej Kliniki Optegra.

FAQ – Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD)

Źródła:

https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobysiatkowki/128135,zwyrodnienie-plamki-zwiazane-z-wiekiem [dostęp: 19.03.2024 r.]